Ιωσήφ Ζαχαριάδης: "Οι Σοβιετικοί "αυτοκτόνησαν" τον πατέρα µου"

Λάμπρος Σταυρόπουλος από το vima.gr

Η επίσηµη αναγνώριση και αποκατάσταση του ρόλου και του αξιώµατος του αµφιλεγόµενου «τιµονιέρη» του ΚΚΕ επί µια 25ετία (1931-1956) από τον Περισσό, στο πλαίσιο της κοµµατικής αναψηλάφησης της ιστορίας του και του επαναπροσδιορισµού της θέσης του πυροδότησε ποικίλες συζητήσεις και αναθέρµανε το ενδιαφέρον για την αριστερή ιστοριογραφία. Ηδη εδώ και ηµέρεςβρίσκεται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων ο Β’ Τόµος του ∆οκιµίου Ιστορίας του ΚΚΕ για την περίοδο 1949-1968 (κυκλοφόρησε µε καθυστέρηση τεσσάρων µηνών από την έγκρισή του στο πλαίσιο της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης που συγκάλεσε το ΚΚΕ), ο οποίος θα παρουσιαστεί και επισήµως την προσεχή Τετάρτη (7.00 µ.µ.) στην αίθουσα συνεδρίων του κόµµατος στον Περισσό από την κυρία Αλέκα Παπαρήγα. Υπό το φως της πολιτικής και κοµµατικής αποκατάστασης του πατέρα του από το ΚΚΕ, από την ηγεσία του οποίου καθαιρέθηκε το 1956 (6η Ολοµέλεια) στο πλαίσιο της «αποσταλινοποίησης»,αλλά και µε την ευκαιρία της κυκλοφορίας του βιβλίου «Νίκος Ζαχαριάδης. Ιστορικά διλήµµατα - Ιστορικές απαντήσεις» (εκδόσεις Καστανιώτη), ο κ. Ιωσήφ Ζαχαριάδης αναδεικνύει για πρώτη φορά, στη συνέντευξη που ακολουθεί, την καθοριστική ευθύνη των Σοβιετικών στην αυτοκτονία του Νίκου Ζαχαριάδη.

Τριάντα οκτώ χρόνια µετά το τραγικό τέλος του αµετανόητου κοµµουνιστή ηγέτη στο παγωµένο Σουργκούτ της Σιβηρίας, όπου είχε εκτοπιστεί από το πανίσχυρο άλλοτε ΚΚ Σοβιετικής Ενωσης, ο γιος του κατηγορεί τους Σοβιετικούς ότι «δεν έκαναν τίποτα», αν και γνώριζαν, για να αποτρέψουν τον Ζαχαριάδη από τη – γνωστή στο κόµµα του και στους ίδιους – απόφασή του να αυτοκτονήσει την 1η Αυγούστου 1973, εφόσον δεν του επέτρεπαν να επιστρέψει στην Ελλάδα. Η στάση τους αυτή «σηµαίνει ότι τους βόλευε να απαλλαχτούν απ’ τον Ζαχαριάδη» αναφέρει, καταλογίζοντάς τους ότι ήθελαν τον απόλυτο έλεγχό του και για αυτό απέτρεψαν τη µεταφορά του στη Βουδαπέστη, όπου είχε µεταφερθεί η έδρα της ΚΕ του ΚΚΕ µετά τη διάσπαση του 1968, όπως είχε επιχειρήσει η νέα τότε κοµµατική ηγεσία υπό τον Χαρίλαο Φλωράκη.

Παράλληλα παίρνει αποστάσεις από τη θέση του Περισσού, ο οποίος χαρακτήρισε λάθος την ενέργεια του άλλοτε ηγέτη του να απευθυνθεί το 1962 µέσω της πρεσβείας µας στη Μόσχα προς την Ελληνική ∆ικαιοσύνη δηλώνοντας έτοιµος να δικαστεί στη χώρα του, σε µια απεγνωσµένη προσπάθειά του να ξεφύγει από τον κλοιό των σοβιετικών δεσµωτών του ώστε να αποκαταστήσει το όνοµά του εντός του ΚΚΕ, όπου εκτός των άλλων εκκρεµούσε εις βάρος του και η κατηγορία του υπόπτου για σχέσεις µε τον εχθρό.

Η απόφαση του ΚΚΕ να αποκαταστήσει πολιτικά και κομματικά τον Ν. Ζαχαριάδη προκάλεσε ποικίλες συζητήσεις. Εσείς πώς είδατε την εξέλιξη αυτή;

«Νιώθω απόλυτα ικανοποιηµένος, αν και νοµίζω ότι το ζήτηµα δεν είναι προσωπικό. Η αναγνώριση και η άρση από το κόµµα του οποιασδήποτε αδικίας στο πρόσωπό του είναι πράξη ιστορικής σηµασίας που δεν µπορεί να περιοριστεί στα δικά µου συναισθήµατα. Εγώ προσωπικά θα ένιωθα ικανοποιηµένος ακόµη κι αν η αποκατάσταση είχε περιοριστεί σ’ αυτό που ο ίδιος ο πατέρας µου είχε ζητήσει. Στο τελευταίο γράµµα του προς την ηγεσία του ΚΚΕ είχε γράψει: “ Ενα µόνο πράµα όχι µονάχα δε µπορείτε να µου το αρνηθείτε µα και το απαιτώ: τη διαγραφή µου απτό ΚΚΕ πρέπει να την ακυρώστε ανοιχτά, αντρίκια, δίκαια”. Και µόνο η ακύρωση της διαγραφής του σε ατοµικό επίπεδο για µένα θα ήταν αρκετή».

Θεωρείτε ότι η προσπάθεια της νέας τότε (1973) ηγεσίας του κόμματος υπό τον Χαρίλαο Φλωράκη, μέσω του απεσταλμένου της Κώστα Λουλέ στη Σιβηρία, όπουβρισκόταν εξόριστος ο Ζαχαριάδης, μπορούσε να τον αποτρέψει από την αυτοκτονία; Είναι γνωστό ότι τους είχε προειδοποιήσει ρητά, όπως και ότι ο Λουλές δεν τον πήρε στα σοβαρά και «έχασε το στοίχημα», όπως είχε γράψει ο πατέρα σας στο τελευταίο σημείωμά του.

«Η αυτοκτονία του πατέρα µου µπορούσε να είχε αποτραπεί αν η σοβιετική ηγεσία ικανοποιούσε τα αιτήµατά του, όπως τον διαβεβαίωνε, δηλαδή αν τον αναγνώριζε ως πολιτικό πρόσφυγα και αν του επέτρεπε να γυρίσει στην Ελλάδα. Οπως γράφει ο πατέρας µου, ο Λουλές τού είπε πως δεν πίστευε ότι θα αυτοκτονήσει. Στη συνέντευξη που παραχώρησε πριν κάποια χρόνια στην εφηµερίδα σας ο Καρλ Σεµενκόφ, στέλεχος του πανίσχυρου Τµήµατος ∆ιεθνών Σχέσεων του ΚΚΣΕ και άριστος γνώστης της υπόθεσης Ζαχαριάδη από τα µέσα, είχε πει πως ο Λουλές, µετά τη συνάντηση µε τον Ζαχαριάδη, επιστρέφοντας στη Μόσχα, ρωτήθηκε να πει ποια ήταν η γνώµη του για την απειλή του Ζαχαριάδη ότι θα αυτοκτονήσει. Η απάντηση του Λουλέ, κατά τον Σεµενκόφ, ήταν η εξής: “Πιστεύω ότι θα το κάνει”! Σ’ αυτή τη συνέντευξη υπήρχαν πολλά ψέµατα. Οµως, αν ο Λουλές απάντησε έτσι ακριβώς και οι Σοβιετικοί δεν έκαναν τίποτα, αυτό σηµαίνει ότι τους βόλευε να απαλλαχτούν απ’ τον Ζαχαριάδη!».

Πώς ερμηνεύετε τη στάση τους αυτή;

«Κοιτάξτε, νοµίζω πως ο Λουλές, ακόµη κι αν δεν πίστευε ότι ο Ζαχαριάδης θα αυτοκτονήσει, χρησιµοποίησε την απειλή του πατέρα µου στο ΚΚΣΕ για να τους πιέσει να κάνουν κάτι. ∆εν τα κατάφερε. Εκεί νοµίζω πως έχασε το στοίχηµα. Αφού δεν έχουν αποκαλυφθεί όλα τα ντοκουµέντα, µπορούµε µόνο να υποθέσουµε την αλήθεια. Τι ξέρουµε; Είναι γεγονός ότι ο Μπορίς Πονοµαριόφ, υψηλόβαθµο στέλεχος, µέ λος της ΚΕ του ΚΚΣΕ, έφερε το γράµµα µε την απειλή του Ζαχαριάδη να αυτοκτονήσει στην ηγεσία του ΚΚΕ µία εβδοµάδα προτού πεθάνει ο πατέρας µου. Σε δύο ηµέρες ο Λουλές πήγε στη Σιβηρία. Και υποσχέθηκε ότι θα έρθει άνθρωπος να συνοδεύσει τον Ζαχαριάδη στη Βουδαπέστη, στην έδρα του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Να κάτι που δεν µπορούσε να επιτρέψει η ηγεσία της Σοβιετικής Ενωσης. Και δεν το επέτρεψε».

Γιατί;

«∆ιότι τον φοβόντουσαν για τους δικούς τους λόγους και ήθελαν να τον ελέγχουν πλήρως».

Ο Ζαχαριάδης προσπάθησε να ξεφύγει από τον κλοιό των Σοβιετικών επιλέγοντας να επιστρέψει στην Ελλάδα, αν και γνώριζε ότι τον περιμένει το εδώλιο του κατηγορουμένου. Αναφέρομαι στην απόπειρά του να ζητήσει από την ελληνική Δικαιοσύνη μέσω της πρεσβείας μας στη Μόσχα το 1962 να του δοθεί ηδυνατότητα να δικαστεί στη χώρα μας. Ωστόσο ο Περισσός στην κομματική απόφαση αποκατάστασής του κρίνει ως λάθος την ενέργεια αυτή. Εσείς τι λέτε;

«Η γνώµη µου είναι ότι ο Ν. Ζαχαριάδης σωστά έπραξε. ∆ιαγράφηκε από το κόµµα στην 7η Ολοµέλεια της ΚΕ το 1957. Ταυτόχρονα χαρακτηρίστηκε ύποπτος και αποφασίστηκε η συγκρότηση επιτροπής για να εξετάσει τις καταγγελίες σε βάρος του και να αποφανθεί αν όντως ήταν πράκτορας του εχθρού στις τάξεις του ΚΚΕ ή όχι. Το ΚΚΕ αποφάνθηκε το 1967 ότι δεν ήταν ύποπτος. ∆ηλαδή, µετά από δέκα ολόκληρα χρόνια.

Το 1962 που ο πατέρας µου πήγε στην πρεσβεία είχαν περάσει πέντε ολόκληρα χρόνια από τότε που του απαγγέλθηκε η κατηγορία του υπόπτου και για το θέµα ο ίδιος δεν είχε καµία απάντηση. Εποµένως, φρόντισε ο ίδιος να βάλει τα πράγµατα στη θέση τους επιχειρώντας να αποκαταστήσει την τιµή του και την αξιοπρέπειά του. Ο πατέρας µου πάντα έλεγε ότι “την τιµή σου κανείς δεν µπορεί να σου την πάρει, µόνο να την χάσεις ο ίδιος µπορείς"».

Γιατί πιστεύετε ότι ως σήμερα οι ρωσικές αρχές κρατούν επτασφράγιστα τα αρχεία του ΚΚΣΕ σε ό,τι αφορά την υπόθεση Ζαχαριάδη; Τι φοβούνται;

«Αρχειακό υλικό έρχεται στο φως. Το κρίσιµο όµως αρχειακό υλικό για τον Ζαχαριάδη βρίσκεται ακόµη στο σκοτάδι. ∆εν µπορώ να απαντήσω για λογαριασµό των ρωσικών αρχών, γιατί το κάνουν. Εγώ επιθυµώ να δηµοσιοποιηθούν όλα. Ακόµα και η τελευταία παράγραφος που αφορά τον πατέρα µου θέλω να έρθει στο φως. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και η έκδοση του βιβλίου µε τα κείµενα του Ζαχαριάδη που µόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη µε την πολύτιµη και αφιλοκερδή συµβολή του φίλου ιστορικού Γιώργου Πετρόπουλου».

Η «ΣΤΡΟΥΓΚΑ», ΟΙ ΣΥΜΠΑΘΟΥΝΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΗΛΩΣΙΕΣ…

Πώς ο Μανιαδάκης «έβαλε στο χέρι» το ΚΚΕ

Στο βιβλίο «Νίκος Ζαχαριάδης. Ιστορικά διλήµµατα – Ιστορικές απαντήσεις» των εκδόσεων Καστανιώτη, εκτός των δηµοσιευµένων στην εποχή τους κειµένων, συνεντεύξεων, ρεπορτάζ κτλ. σχετικά µε τη δράση του ως το 1945, περιέχονται και άγνωστα στοιχεία για την πλέον σοβαρή ήττα που υπέστη το ΚΚΕ στη µακρόχρονη οργανωτική του ύπαρξη µε τη διείσδυση της Ασφάλειας στο εσωτερικό του και την καθυπόταξη του κόµµατος στον διαβόητο Μανιαδάκη. Σύµφωνα µε τα στοιχεία που παραθέτει ο ερευνητής και επιµελητής του βιβλίου κ. Γ. Πετρόπουλος, η έναρξη του ελληνοιταλικού πολέµου βρήκε τον Νίκο Ζαχαριάδη έγκλειστο του Μεταξά και το ΚΚΕ οργανωτικά αποδιοργανωµένο µε 2.000 περίπου κοµµουνιστές, πρωτοπόρα µέλη και στελέχη του ΚΚΕ σε 22 φυλακές, στρατόπεδα και τόπους εξορίας. Ανάµεσά τους και όλη σχεδόν η κοµµατική ηγε σία που είχε εκλεγεί από το 6ο Συνέδριο (∆εκέµβριος 1935).

Εκµεταλλευόµενη το κενό η Ασφάλεια δηµιούργησε στις αρχές του 1940 την «Προσωρινή ∆ιοίκηση» του ΚΚΕ, που διεκδικούσε την ηγεσία του κόµµατος και καθοδηγούνταν απευθείας από τον Κωνσταντίνο Μανιαδάκη, υφυπουργό Ασφαλείας του δικτάτορα Μεταξά, και τον Σπύρο Παξινό, υποδιοικητή της Γενικής Ασφάλειας Αθηνών και επικεφαλής της Υπηρεσίας ∆ίωξης του Κοµµουνισµού. Στόχος ήταν να στηθεί µια ελεγχόµενη ηγεσία και ένα ελεγχόµενο κόµµα µε τη συνεργασία ανώτατων ηγετικών στελεχών του ΚΚΕ.

Είχε προηγηθεί τον Νοέµβριο του 1936 µια σηµαντική επιτυχία του καθεστώτος, το οποίο είχε κατορθώσει να βάλει στο χέρι το αρχείο του ΠΓ της ΚΕ συλλαµβάνοντας τον υπεύθυνο φύλαξής του, Τηλέµαχο Μύτλα, ο οποίος στη συνέχεια έγινε όργανό της. Ετσι η Ασφάλεια από νωρίς είχε πληροφορηθεί όλον τον µηχανισµό του κόµµατος που δεν άργησε να τον εξαρθρώσει, να τον ελέγξει και να τον χρησιµοποιήσει.

Το µεγάλο χτύπηµα πάντως ήρθε αργότερα, περί το καλοκαίρι του 1939, όταν στην υπηρεσία των αρχών προσχώρησαν δύο κορυφαία στελέχη του ΚΚΕ:

• Ο Μιχάλης Τυρίμος, μέλος της ΚΕ, πρώην βουλευτής και παλιός διευθυντής του «Ριζοσπάστη», που υπήρξε από το παρασκήνιο ο πραγµατικός εµπνευστής, ο ιδεολογικός και πολιτικός καθοδηγητής της «Προσωρινής ∆ιοίκησης». Η εκτέλεση του αδελφού του που βρισκόταν στη Σοβιετική Ενωση, στο πλαίσιο των σταλινικών εκκαθαρίσεων, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη µετεξέλιξή του αυτή.

• Ο Γιάννης Μιχαηλίδης (ψευδώνυμα «Ψηλός», «Κατσανέβης», «Κάτσος», «Κάµος»), µέλος του ΠΓ και της Γραµµατείας του κόµµατος. Φαίνεται πως συνεργάστηκε µε την Ασφάλεια χωρίς να δώσει όσα στοιχεία γνώριζε και είχε στην κατοχή του παρά µόνο όσα θεωρούσε ότι ήταν αναγκασµένος να δώσει. Μάλιστα, από όλη εκείνη τη φουρνιά µεγαλοστελεχών που συνεργάστηκαν µε την Ασφάλεια και κατά τη διάρκεια της Κατοχής έπεσαν στα χέρια του κόµµατος, ο Μιχαηλίδης ήταν ο µόνος που δεν εκτελέστηκε.

Πού αποσκοπούσε η «Προσωρινή ∆ιοίκηση»; Το περιέγραφε ο Μιχάλης Τυρίµος σε έκθεσή του προς τους Παξινό και Μανιαδάκη από το 1939, λίγο πριν από τη συγκρότησή της:

«Θα πρέπει δίχως δισταγµό να το πάρουµε (σ.σ.: το ΚΚΕ) και να το διοικήσουµε. Η ευκαιρία δεν πρέπει να χαθή. Αν η προσπάθεια αυτή πετύχη, θα είναι και η πιο µεγάλη εθνική υπηρεσία της Ασφάλειας στην Ελλάδα, η αξία της οποίας θα φανή κυρίως αν τυχόν η Ελλάδαβρεθή στην ανάγκη να µπη στον πόλεµο. Ακόµη αύριο το γεγονός αυτό θα αποτελέση ένα µεγάλο τίτλο τιµής για το Υφυπουργείον ∆ηµοσίας Ασφαλείας, που είναι µοναδικό στα παγκόσµια χρονικά. Αυτή τη δουλειά δεν την κατάφερε ούτε ο Μουσσολίνι ούτε ο Χίτλερ!».Το «σχέδιο» του Τυρίµου που υιοθέτησε η Ασφάλεια ήταν το εξής:

«Οταν θα πάρουµε στα χέρια µας το Κόµµα, τι θα γίνη; Θα κάνουµε προπαγάνδα και δράση κοµµουνιστική; Θα εκδίδουµε το Ρίζο και προκηρύξεις; Θα κάνουµε στρατολογία µελών και θα οργανώσουµε εξωκοµµατικές οργανώσεις; Ολα αυτά θα τα κάνουµε, ή σχεδόν θα τα κάνουµε. Μα τότε λοιπόν το κέρδος; Αυτό που θα γίνη από µας τυπικά µεν θα είναι Κοµµουνιστικό Κόµµα, ουσιαστικά όµως µια µεγάλη απόχη στα χέρια του Κράτους. Ηπολιτική µας επίσης θα είναι κοµµουνιστική στην επιφάνεια, µα στο βάθος και στην ουσία δηλητήριο και λεπίδι που αργά στην αρχή, κεραυνοβόλα κατόπιν – όταν θα πρέπει – θα παραλύση καθολικά τόσο τον ωργανωµένο κοµµουνισµό όσο και τον ανοργάνωτο, τον διάχυτο. Στην πραγµατικότητα εµείς δεν θα φτιάσουµε βέβαια επαναστατικό Κόµµα αλλά µια µεγάλη στρούγκα µε µια υψηλή µάντρα. Εκεί, πιάνοντας απ’ το αυτί τα µέλη του ΚΚΕ, τους συµπαθούντες του, δηλωσίες και µη, θα µεταφέρουµε όλο το έµψυχο και άψυχο κοµµουνιστικό υλικό της χώρας. Οταν µαζευτούν όλοι, θα κλείση η πόρτα και στις σκοπιές της µάνδρας θα είναι αρκετοί δύο µόνον αστυφύλακες».

Στην αρχική της σύνθεση η «Προσωρινή ∆ιοίκηση» αποτελούνταν από πρώην κοµµουνιστές-πράκτορες της Ασφάλειας αλλά και από αγνούς κοµµουνιστές, απεσταλµένους της Κοµµουνιστικής ∆ιεθνούς, οι οποίοι νόµιζαν ότι έπρατταν το κοµµατι κό τους καθήκον. Σηµειώνεται επίσης ότι η «Προσωρινή ∆ιοίκηση» είχε κατορθώσει να κυκλοφορεί τον δικό της «Ριζοσπάστη». Στην αρχική της συγκρότηση συµµετείχαν οι ∆. ∆ηµητριάδης (Κουτσογιάννης), ∆. Μαύρος, ∆. Μαλτσινιώτης, Μίλτος Τιµογιαννάκης, Ολγα Μπακόλα και Καραφύλλας. Στην πορεία αποµακρύνθηκαν οι Μαλτσινιώτης και Μαύρος, ενώ στην ηγετική οµάδα πέρασε ο Γιάννης Μιχαηλίδης. Πίσω βέβαια στα παρασκήνια τα ηνία κρατούσαν ο Μανιαδάκης, ο Παξινός και φυσικά ο Τυρίµος. Η «Προσωρινή ∆ιοίκηση» οδηγήθηκε σε αποσύνθεση και διάλυση µετά την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερµανούς και ειδικότερα το καλοκαίρι του 1941, όταν στελέχη του ΚΚΕ δραπέτευσαν από τους τόπους εξορίας, επέστρεψαν στην Αθήνα και άρχισαν να ανασυγκροτούν εκ νέου το κόµµα τους, έχοντας όµως υποστεί προηγουµένως τεράστια πολιτική και οργανωτική ζηµιά.

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

"Τον Βελουχιώτη δεν τον διέγραψε ο Ζαχαριάδης"

Ο Ζαχαριάδης φέρει ιστορική ευθύνη για την αποκήρυξη του ηγέτη του ΕΛΑΣ…

«Τον Αρη δεν τον διέγραψε ο πατέρας µου. Η απόφαση διαγραφής του Αρη είχε ληφθεί στην 11η Ολοµέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, στις αρχές Απρίλη του 1945, και είχε µείνει µυστική γιατί γίνονταν διαπραγµατεύσεις ώστε ο Αρης να σταµατήσει την ένοπλη δράση και να βγει στο εξωτερικό. Οντως ο Αρης βγήκε στην Αλβανία και µετά από λίγο ξαναγύρισε. Τότε ενεργοποιήθηκε η απόφαση της 11ης Ολοµέλειας και ο Ζαχαριάδης ανέλαβε την ευ θύνη της δηµοσιοποίησής της. Αυτός ήταν ο Γενικός Γραµµατέας του κόµµατος, αυτός έπρεπε να πάρει το θέµα πάνω του.

Εγώ τον Αρη δεν µπορώ να τον φανταστώ έξω από το ΚΚΕ. Κανείς νοµίζω δεν µπορεί να τον φανταστεί έξω από το ΚΚΕ, ανεξαρτήτως αν θεωρείται τυπικά µέλος του κόµµατος ή όχι. Για τη µη απόδοση της κοµµατικής ιδιότητας από το ΚΚΕ στον Αρη, το ίδιο το ΚΚΕ στην απόφασή του δίνει µια απάντηση και κρίνεται για αυτήν. Εγώ δεν το σχολιάζω. Για µένα και για όλον τον κόσµο ο Αρης ανήκει στο πάνθεον των ηρώων του ελληνικού λαού, µέλος και στέλεχος του ΚΚΕ».

«Ισως αυτή η Ν∆ δεν µας χωράει όλους»

Άρης Ραβανός από το vima.gr

Στο «γαλάζιο» παρασκήνιο κυκλοφορεί εσχάτως η άποψη ότι «αυτή η Ν∆ ίσως δεν µας χωράει όλους». Με αυτή την επισήµανση έµπειρα κοµµατικά στελέχη θέλουν να τονίσουν το χάσµα και τις ιδεολογικές διαφορές που αναδεικνύονται το τελευταίο διάστηµα, ειδικά µετά τη συγκρότηση της κυβέρνησης υπό τον κ. Λ. Παπαδήµο, µεταξύ των προεδρικών και των φιλελευθέρων.

Παρά το χάσµα που υπάρχει, και η µία και η άλλη πλευρά αποφεύγουν να µιλήσουν για αποχωρήσεις ή για προγραφές. Την ίδια στιγµή η ηγεσία του κόµµατος παρακολουθεί µε προσοχή την έντονη κινητικότητα που καταγράφεται στο παρασκήνιο.

Εκπρόσωποι διαφόρων οµάδων συγκεντρώνονται συχνά σε σπίτια και σε γραφεία και προσπαθούν να προβλέψουν τα µελλούµενα και κυρίως τη θέση τους σε ένα άκρως ευµετάβλητο πολιτικό σκηνικό, στο οποίο προβλέπονται πολλαπλές ανατροπές.

Οι διαφορές των οµάδων στη Ν∆ είναι εµφανείς και επικεντρώνονται στον ιδεολογικό προσανατολισµό και στη στρατηγική της υπό τα νέα δεδοµένα που έχουν διαµορφωθεί µε την κυβέρνηση συνεργασίας. Παράλληλα, το σενάριο που φέρει τουλάχιστον δύο βουλευτές της Ν∆ από τη νεότερη γενιά και µε εκσυγχρονιστικό προφίλ να «φλερτάρουν» µε την ιδέα συµµετοχής σε έναν νέο πολιτικό φορέα µε αµιγώς κεντρώα χαρακτηριστικά αναδεικνύει τη ρευστότητα που υπάρχει. Πολλοί από τους «προεδρικούς» µιλάνε για το «µετέωρο βήµα» των «αντιφρονούντων» και εκτιµούν ότι αρκετές από τις διαφορές στο εσωτερικό της Ν∆ θα λυθούν αυτοµάτως στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές.

Εξ αυτού του λόγου τα «πολιτικά παιχνίδια» και οι προσωπικές επιδιώξεις τόσο µεταξύ των οµάδων όσο και στο εσωτερικό τους αναµένεται να γίνουν πιο σκληρά το επόµενο διάστηµα και ειδικά σε ένα σκηνικό ρευστότητας όπου οι εξελίξεις δείχνουν µάλλον να είναι απρόβλεπτες.Η κοινωνική αναταραχή λόγω του µνηµονίου, η στάση του αρχηγού της αξιωµατικής αντιπολίτευσης κ. Αντ. Σαµαρά να στηρίξει την παρούσα κυβέρνηση, οι αντικρουόµενες απόψεις στη Ν∆, αλλά και ορισµένα «εγγενή» κοµµατικά προβλήµατα συνδυάζονται µε την προσπάθεια «γαλάζιων» βουλευτών να δηµιουργηθεί η αίσθηση ότι«στη Ν∆ υπάρχουν δύο πόλοι», άρα και δύο στρατηγικές που συγκρούονται. Εξάλλου µε τις τελευταίες ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις αναδείχθηκαν µε πιο έντονο τρόπο και στη Ν∆ οι ιδεολογικοπολιτικές διαφορές. Κυρίως διαµορφώθηκε ένας χώρος στον οποίο κινούνται στελέχη σε ρόλο εσωκοµµατικής αντιπολίτευσης, µε διάθεση κριτικής απέναντι στην ηγετική οµάδα. Εφόσον τα σύννεφα πυκνώσουν κι άλλο δεν αποκλείονται πρωτοβουλίες του κ. Σαµαρά για να επιχειρηθεί να αποτραπεί η ενδεχόµενη «κρίση» και η συνακόλουθη εσωστρέφεια. Στις παρασκηνιακές συζητήσεις που γίνονται είτε στο εντευκτήριο της Βουλής είτε σε σπίτια και σε διάφορα στέκια, περίπου 10 µε 15 βουλευτές µε τον έναν ή τον άλλον τρόπο δείχνουν ότι «δεν πρέπει να θεωρούνται δεδοµένοι» για την ηγεσία.

|||||||| Σχέδιο αποτροπής της αυτοδυναμίας

Υπό τη σκιά εντόνων πολιτικών ζυµώσεων, η ηγεσία της Ν∆ θα επιδιώξει να θέσει τέλος στη συζήτηση που διεξάγεται σε τµήµα της Κοινοβουλευτικής Οµάδας και να βάλει φραγµό στα σενάρια περί συµµετοχής στελεχών της σε νέο πολιτικό φορέα και παράτασης του βίου τής παρούσης κυβέρνησης.

Παράλληλα, σηµείο αναφοράς στον κεντρικό σχεδιασµό ήταν η φράση του κ. Σαµαρά προ ηµερών στη Βουλή, που όµως δεν προβλήθηκε καθόλου, αν και παρασκηνιακά σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως.

«Τι ακριβώς µας λένε τώρα; Να πάµε σε πολυκοµµατικά σχήµατα για να ελέγχεται η επόµενη κυβέρνηση πιο εύκολα, να αυτοϋπονοµεύεται και να µην αλλάξει τίποτε; Αυτό µας λένε;» είπε ο κ. Σαµαράς θέλοντας να στείλει σαφές µήνυµα. Ορισµένοι διέκριναν σ’ αυτή την αποστροφή του λόγου του ένα είδος προαγγελίας για τα µελλούµενα ή για όσα σχεδιάζονται επί χάρτου από ορισµένα στελέχη του εκσυγχρονιστικού µπλοκ, ή αλλιώς των επονοµαζόµενωνφιλελευθέρων. Η αναφορά αυτή συνδέεται άµεσα µε την αντίληψη που υπάρχει στην ηγεσία της Ν∆ ότι είναι σε εξέλιξη µια επιχείρηση να αποτραπεί η αυτοδυναµία του κόµµατος στις εκλογές µε απώτερο στόχο έπειτα από αυτές να δηµιουργηθεί µια πολυκοµµατική κυβέρνηση, στην οποία θα συµµετέχουν και στελέχη της Ν∆.

Μάλιστα, στον τρίτο όροφο των γραφείων της Ν∆, επί της λεωφ. Συγγρού 340, όπου βρίσκεται και το κεντρικό «γαλάζιο» στρατηγείο, κυριαρχεί η εκτίµηση ότι στην πολιτική σκακιέρα κινούνται υπολογίσιµες δυνάµεις, που έχουν και τη στήριξη εξωγενών παραγόντων.

|||||||| «Οι εξελίξεις θα είναι καταιγιστικές»

Παρά τα προεδρικά µηνύµατα, από την άλλη πλευρά, σε µια χρονική στιγµή που στο ΠΑΣΟΚ κυριαρχεί η συζήτηση για την επόµενη ηµέρα και τη διαδοχή του κ. Γ. Παπανδρέου, στελέχη της Ν∆ θεωρούν ότι το επόµενο διάστηµα «οι εξελίξεις πιθανόν να είναι καταιγιστικές».

Τι εννοούν µε τον όρο καταιγιστικές; Ολα συνδυάζονται µε την κινητικότητα στο ΠΑΣΟΚ στο εγχώριο πεδίο και τις εξελίξεις στην ευρωζώνη στο εξωτερικό πεδίο. Επίσης εκτιµούν ότι µπορεί να υπάρξουν µεγάλες ανατροπές στο πολιτικό σκηνικό, ενώ αφήνουν να εννοηθεί ότι ενισχύεται και το σενάριο για τον νέο πολιτικό φορέα που θα ενώσει βουλευτές της Ν∆ και του ΠΑΣΟΚ στα πρότυπα ενός σχήµατος που θα συνδυάζει αρχές της ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς και της Σοσιαλδηµοκρατίας.

∆εν ήταν τυχαίο ότι ο τοµεάρχης Εξωτερικών της Ν∆ – και γνώστης του παρασκηνίου όσο λίγοι – κ. Π. Παναγιωτόπουλος (εκπρόσωπος της «κοινωνικής ∆εξιάς», όπως λέει) «κάρφωσε» και ορισµένους από το κόµµα του λέγοντας ότι «η κυβέρνηση Παπαδήµου δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί από ορισµένους καλοθελητές σαν “καµβάς” για πολιτικά παιχνίδια κλειστών δωµατίων».

|||||||| Η νέα ομάδα των προεδρικών

Οι διαφορές ωστόσο δεν είναι εύκολο να γεφυρωθούν, ή να αµβλύνθουν οι διαχωριστικές γραµµές που έχουν δηµιουργηθεί. Στο παρασκήνιο ακούγονται βαριές κουβέντες και το χάσµα αναδεικνύεται ευκρινώς. Στη σκιά της οµάδας των πέντε φιλελευθέρων, οι κκ. Κ. Μαρκόπουλος, Κ. Τζαβάρας, Κ. Γκιουλέκας και οι κυρίες Μαρία Κόλλια-Τσαρουχάκαι Ελίζα Βόζεµπεργκ ανέλαβαν να στείλουν µήνυµα ότι βασική τους επιδίωξη είναι να προστατεύσουν τον κοινωνικό χαρακτήρα του πατριωτικού, κοινωνικού φιλελευθερισµού. Οι βουλευτές κατέθεσαν τις ενστάσεις τους όσον αφορά τη λειτουργία του κοµµατικού µηχανισµού – ένας εξ αυτών επιρρίπτει ευθύνες και στον Γραµµατέα της Ν∆ κ. Ανδρ. Λυκουρέντζο –, ενώ εµφανίστηκαν προβληµατισµένοι από την εικόνα του κόµµατος. Κεντρικό ρόλο διαδραµατίζει ο κ. Μαρκόπουλος που είναι σε σύγκρουση µε τους φιλελεύθερους και θα συνεχίσει τις παρασκηνιακές κινήσεις για την... επόµενη ηµέρα µετά τις εκλογές.

Επιχειρηµατολογούν ότι σκοπός τους είναι να βοηθήσουν τον κ. Σαµαρά, µιλάνε για «καθαρά πολιτική κίνηση» και µε αιχµή προς τους φιλελεύθερους σηµειώνουν πως δεν είναι γόνοι και κληρονόµοι. «Ορισµένοι προκαλούν θυµηδία» απαντάνε εκσυγχρονιστές βουλευτές και θεωρούν ότι πλέον θα µιλάνε όλο και περισσότεροι.

«∆εν µπορεί κάποιοι µόνο να σιωπούν. ∆εν µπορεί να ισχύουν τα απαγορευτικά µόνο για κάποιους» σηµειώνουν, ενώ από τους φιλελεύθερους τονίζουν µε νόηµα: «...και µε πολλούς άλλους θα φάµε. Υποµονή».

Αυτή τη στιγµή το µπλοκ των προεδρικών – που αποτελείται από πρόσωπα όπως π.χ. ο κ. Φ. Κρανιδιώτης που είναι από τα πιο δυναµικά και συγκρουσιακά στελέχη – είναι κυρίαρχο στη Ν∆, ελέγχει σε πολύ µεγάλο βαθµό όλα τα όργανα του κόµµατος και της ΚΟ και ουδείς αµφισβητεί τον ηγεµονικό ρόλο του κ. Σαµαρά.

|||||||| Η λαϊκή Δεξιά αντεπιτίθεται

Στο εσωκοµµατικό παιχνίδι προσπαθούν να πάρουν θέση και οι εκπρόσωποι της λαϊκής ∆εξιάς, οι οποίοι δεν κινούνται ενιαία και έχουν άλλες επιδιώξεις, όπως π.χ. οι κκ. Ι.Μανώλης, Π. Καµµένος (προτείνει συστράτευση µε Αριστερά, φέρνοντας ως παράδειγµα την πρόσκαιρη συµµαχία Ζέρβα και Βελουχιώτη), Π. Ψωµιάδης, Ν. Κακλαµάνης, κ.ά.

Πυρήνας ζυµώσεων είναι και η ∆ΑΚΕ µε τις πρωτοβουλίες του προέδρου της κ. Ν. Κιουτσούκη και «γαλάζιοι» συνδικαλιστές εντείνουν τις επαφές τους για συντονισµό δράσης. Επίσης, υπάρχουν και άλλα στελέχη µε φυγόκεντρες τάσεις, όπως ο διαγραφείς επικεφαλής των ταξί κ. Θ. Λυµπερόπουλος που συναντήθηκε προ ηµερών µε τον πρόεδρο του ΛΑΟΣ κ. Γ. Καρατζαφέρη.

ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Οι φιλελεύθεροι και η σύναξη της Ουάσιγκτον

Στο ρευστό πολιτικό κλίµα των τελευταίων εβδοµάδων είχε πολύ ενδιαφέρον η προ ηµερών κοινή παρουσία τριών στελεχών της οµάδας των φιλελευθέρων, των κκ. Αρ. Σπηλιωτόπουλου, Κυρ. Μητσοτάκη και Ευ. Αντώναρου, στις ΗΠΑ, η οποία αρχίζει και κεφαλαιοποιεί πολιτικούς και επικοινωνιακούς πόντους.

Οι βουλευτές βρέθηκαν στην Ουάσιγκτον µε αφορµή τη σύγκληση της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΝΑΤΟ, στην οποία συµµετέχουν ως τακτικά µέλη εκ µέρους της ελληνικής αντιπροσωπείας, και είχαν ενδιαφέρουσες άτυπες συζητήσεις για τις εξελίξεις µε επίλεκτα στελέχη της αµερικανικής πολιτικής σκηνής.

Οι τρεις τους, καθώς οι άλλοι δύο της οµάδας κκ. Κ. Χατζηδάκης και Μ. Βαρβιτσιώτηςήταν στην Αθήνα, είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν αρκετά για τις εξελίξεις στο ελληνικό πολιτικό σύστηµα, αλλά και για την πορεία του κόµµατος, πυροδοτώντας τη σεναριολογία.

Οι συγκεκριµένοι βουλευτές διατηρούν σαφείς αποστάσεις από τη λογική ότι το κόµµα είναι λαϊκό, πατριωτικό και φιλελεύθερο, την οποία εκφράζει η ηγετική οµάδα. «Το κόµµα είναι αστικό, προοδευτικό, φιλελεύθερο και ευρωπαϊκό» αντικρούει ένας εξ αυτών και επιµένει πως υπάρχουν ιδεολογικές διαφορές και όχι προσωπικές. Ορισµένοι εξ αυτών δεν διαφωνούν να υπάρξει παράταση του βίου της κυβέρνησης Παπαδήµου, ενώ βρίσκουν φυσιολογικό να γίνονται συζητήσεις για νέους πολιτικούς σχηµατισµούς.

Κοινή γραµµή δεν υπάρχει στην οµάδα και είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο κ. Χατζηδάκης, αν και χαρακτήρισε προ ηµερών λογικό να γίνονται συζητήσεις για τη δηµιουργία νέου κόµµατος λόγω της κρίσης που κυριαρχεί στο πολιτικό σύστηµα, έσπευσε να διαχωρίσει τη θέση του.

Θέλοντας να µη µπει στο στόχαστρο της ηγεσίας υπενθύµισε την πολιτική διαδροµή του εντός της Ν∆ µε αναφορές την περίοδο της προεδρίας του στην ΟΝΝΕ∆ και εµφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για την προοπτική της αυτοδυναµίας του κόµµατος.

Η «ηρωοποίηση» Καραµανλή και οι θεωρίες συνωµοσίας

Ο πρώην πρωθυπουργός εμμένει στην τακτική της σιωπής

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει για τους εσωκοµµατικούς συσχετισµούς και το περιβάλλον που κινείται η ηγεσία της Ν∆ η κινητικότητα της οµάδας των καραµανλικών σε µια περίοδο που υπάρχει προσπάθεια «ηρωοποίησης του πρώην πρωθυπουργού κ. Κ. Καραµανλή, αφού αναβιώνουν και πάλι οι θεωρίες συνωµοσίας για την πτώση της κυβέρνησής του.

Οι φανατικοί υποστηρικτές και οπαδοί του κ. Καραµανλή αναθάρρησαν και θα συνεχιστεί η προσπάθεια να φιλοτεχνηθεί ένα προφίλ... «λαϊκού ήρωα», επενδύοντας στη συνωµοσιολογία.

Μάλιστα, µε αφορµή νέα δηµοσιεύµατα των τελευταίων ηµερών, υποστηρικτές του κ. Καραµανλή επιµένουν ότι ο πρώην πρωθυπουργός απώλεσε την εξουσία γιατί, κατ’ αυτούς, «τόλµησε» να στρέψει την εξωτερική πολιτική της χώρας προς τη Ρωσία, µέσω συµφωνιών για την ενέργεια και τους εξοπλισµούς, και λένε ότι η αλήθεια σιγά-σιγά αποκαλύπτεται.

Ο κ. Καραµανλής συναντά καθηµερινά αρκετά στελέχη, συνεχίζει να έχει την άποψη ότι δεν πρέπει να µιλήσει το επόµενο διάστηµα, αλλά θεωρεί πως οι εκλογές πρέπει να γίνουν στις 19 Φεβρουαρίου και να µην υπάρξει παράταση της κυβέρνησης Παπαδήµου.

Η οµάδα των καραµανλικών που αποτελείται κυρίως από πρώην υπουργούς και υφυπουργούς των κυβερνήσεων Καραµανλή και τα οποία δυσανασχετούν πολλές φορές µε την κεντρική γραµµή, αν και είναι προσεκτικοί στις κινήσεις και στις δηλώσεις τους.

Συγκεντρώνονται συχνά σε σπίτια και σε γραφεία και επιδιώκουν να διαµορφώσουν ένα είδος«λεγεωναρίων του Καραµανλή », ανα λαµβάνοντας την υπεράσπιση της κυβερνητικής πολιτικής της περιόδου 2004-2009.

Στην Κοινοβουλευτική Οµάδα της Ν∆ υπάρχει επίσης µια ευρεία οµάδα βουλευτών που θεωρούνται αµιγώς καραµανλικοί και για πολλούς είναι οι «υφυπουργοί του µέλλοντος».

Η «οµάδα του Καραµανλή» αποτελείται από παλαιούς συνεργάτες του πρώην Πρωθυπουργού που είτε έχουν και σήµερα επισήµως κάποια σχέση µαζί του είτε καλούνται ανεπισήµως για συζητήσεις µαζί του, όπως π.χ. οι Πρ. Παυλόπουλος, Ι. Παπαθανασίου,∆. Σιούφας, Θ. Ρουσόπουλος, Γ. Αλογοσκούφης , Ελ. Ζαγορίτης, Γ. Βλάχος, Ευ. Αντώναρος, Ευρ. Στυλιανίδης (που συµµετέχει και στην οµάδα των φιλελευθέρων) κ.ά.

Αποστασιοποιηµένος από τα κοµµατικά δρώµενα είναι και ο πρόεδρος του Ινστιτούτου ∆ηµοκρατίας «Κωνσταντίνος Καραµανλής» κ. Ευ. Μεϊµαράκης, ο οποίος συνοµιλεί τακτικά µε τον κ. Καραµανλή και έχει πολλές ενστάσεις για τη λειτουργία του κόµµατος.

Οι «κυανόκρανοι» που τήρησαν διακριτικές αποστάσεις την περίοδο της εσωκοµµατικής αναµέτρησης δεν βάζουν προσκόµµατα στην ηγεσία, τηρούν προσεκτική γραµµή και αναλαµβάνουν την υπεράσπιση της στρατηγικής του κόµµατος, αλλά χωρίς να συµµετέχουν στη λήψη των αποφάσεων.

Σε αυτή την οµάδα – αν και δεν έχει τα κλασικά χαρακτηριστικά οµάδας – πρωτοστατούν επίσης καραµανλικοί βουλευτές, όπως οι κκ. Στυλιανίδης που έχει αναβαθµισµένο ρόλο στο εσωκοµµατικό σκηνικό αλλά δεν προκαλεί προβλήµατα στον κ. Σαµαρά, οι κκ. Χρ. Ζώης ,Στ. Καλαφάτης κ.ά.

Αδελφοί Λούμπεν - Χρήστος Γούδης